Wetswijziging maakt lokale groepen monddood

Een recente wijziging in de Algemene Wet Bestuursrecht heeft ertoe geleid, dat tientallen lokale groepen niet ontvankelijk worden verklaard bij bezwaar- en beroepsprocedures, omdat hun statuten niet specifiek genoeg hun rol als waakhond voor een gezond milieu omschrijven. Het Platform raadt daarom alle verenigingen en stichtingen, die zich inzetten voor de leefbaarheid van hun buurt of dorp aan om zo snel mogelijk hun statuten aan te passen. Dit was één van de resultaten van het Nationaal Forum “Werk maken van lokaal gezondheid en milieubeleid” dat afgelopen vrijdag in Utrecht gehouden werd. Tijdens het Forum werd ook een zwart/ witboek van praktijkvoorbeelden aan de deelnemers aangeboden.

Een zestigtal lokale groepen, bestuurders, milieuorganisaties en andere belanghebbenden boog zich op 18 november 2005 gezamenlijk over de vraag hoe het lokale gezondheid en milieubeleid kan worden aangescherpt. Bewoners, die gezondheidsproblemen ondervinden door de slechte milieukwaliteit moeten gewoonlijk een taaie strijd voeren om verbeteringen af te dwingen. Het gezondheidsbelang legt het vaak af tegen andere belangen. Hierbij dragen gemeente en provincie de grootste verantwoordelijkheid. In het Actieprogramma Gezondheid en Milieu en in het programma Burger en Milieu poogt de regering om burgers meer invloed te geven op hun eigen leefomgeving. Maar tegelijkertijd is de Algemene Wet Bestuursrecht aangescherpt: partijen moeten een aantoonbaar belang hebben, willen zij bezwaar maken tegen bestuurlijke beslissingen.

Wat dat betekent ondervond onlangs de Dorpsvereniging Westerbroek. Westerbroek is een klein dorpje in Groningen, dat slechts door een verkeersweg gescheiden is van een industrieterrein klasse A (voor zware industrie). Al tientallen jaren treedt de Dorpsvereniging op als waakhond tegen overlast van de daar gevestigde industrie. Onlangs vestigde zich daar een container terminal. De geluidswal, die het bedrijf heeft gebouwd, weerkaatst en versterkt het verkeerslawaai, waardoor de bewoners overlast ondervinden. Hoewel de Dorpsvereniging in de statuten heeft staan dat zij opkomt voor het algemeen belang en de leefomgevingskwaliteit, werd zij ‘niet ontvankelijk’verklaard. toen zij bezwaar aantekende. Ditzelfde probleem speelt bij tientallen andere groepen in het land, die zomaar ineens monddood blijken te zijn.

[edit] Gezondheids effect screening

Deelnemers aan de conferentie zouden ook heel graag zien, dat plannen van gemeente en provincie systematisch worden gescreend op gevolgen voor de gezondheid. Nog steeds worden er scholen en kinderdagverblijven gepland naast drukke verkeerswegen of op andere minder gelukkige lokaties. Anders dan de partijen die steen en been klagen dat Nederland ‘op slot ‘is gezet, waren de deelnemers juist bijzonder in hun nopjes met de EU regels voor luchtkwaliteit. Dit jaar is er vele malen meer bereikt dan de afgelopen tien jaar, aldus het Noord Brabantse statenlid Joop van Hezik (Groen Links), hoewel de gezondheidseffecten van fijnstof al veel langer bekend zijn. Blijkbaar moeten gemeenten eerst geconfronteerd worden met economische gevolgen van hun laksheid, voordat zij in actie komen. Provincies zouden veel kunnen bereiken, als zij het voortouw namen in verbetering van het leefmilieu. Maar, aldus Karin Blaauw van de Stichting Natuur en Milieu, provincies laten het vaak afweten. Zij hebben de taak om de gemeentelijke plannen te toetsen, maar dat doen zij niet of nauwelijks. Verschillende panel leden raden burgers en hun organisaties aan om flink lawaai te blijven maken over misstanden en te procederen tot de Raad van State toe.

[edit] Binnenmilieu

Het binnenhuismilieu heeft de grootste invloed op de gezondheid en is daarom een belangrijk aandachtsgebied voor de regering. De eisen aan bouwmaterialen en huizen zijn flink aangescherpt, en de regering is bezig met een ventilatiecampagne. Jammer alleen, dat de bestaande woningvoorraad niet wordt aangepakt, en dat er geen wettelijk recht komt op een schoon binnenmilieu. Tachtig procent van de woningen kan niet eens goed geventileerd worden en tal van wijken hebben problemen met vocht en schimmel. Dat zijn indicatoren voor een slechte ventilatie en in zulke woningen zijn ook de concentraties chemische stoffen en radongas onaanvaardbaar hoog. Uit onderzoek is bekend, dat slechte binnenluchtkwaliteit op scholen de leerprestaties drukt. De GGD West Brabant heeft experimenten gedaan met ventilatie-advies op maat, lespakketten ventilatie en CO2 meters in de klas. Dat helpt wel, maar na verloop van tijd verslapt de aandacht en wordt de lucht weer slechter. Er zouden betere gebouwen moeten komen. De regering heeft om financiële reden weinig zin om iets aan de kwaliteit van bestaande gebouwen te gaan doen. Zouden die bijvoorbeeld voldoen aan de energieprestatienorm, die voor nieuwe gebouwen geldt, dan waren de Kyotodoelstellingen in één klap binnen. Energiebesparing is overigens niet automatisch goed voor de gezondheid. Sommige maatregelen leveren minder luchtverontreiniging op, andere, zoals het stoken van hout, juist meer. Sommige vormen van energiebesparing gaan ten koste van ventilatiemogelijkheden, met als gevolg een ongezond binnenklimaat. Met slim bouwen of verbouwen, is het mogelijk om zowel energiebesparing als gezondheidswinst te boeken.

Meer informatie:

Maureen Butter

Projectcoördinator Platform Gezondheid en Milieu

0622 403 931

Platform Gezondheid en Milieu
Netwerk van maatschappelijke organisaties die zich sterk maken voor een gezonder milieu
P/a Dijkstilsterweg 3, 9966 TH Leens - Tel M. Butter 06-22403931 - E-mail info(&)gezondheidenmilieu.nl
Internet www.gezondheidenmilieu.nl - KvK 30201473 - Banknr 1034.77861