Talk:NPG; Vanuit de boer bekeken

From Talk2000.NL

Op deze pagina wil het NPG de kennis bundelen die beschikbaar is omtrent het gebruik van ggo's in landbouw voor zover relevant voor boeren. Aanvullingen en opmerkingen welkom!

Micha Kuiper 20:27, 15 Nov 2005 (CET)

We rangschikken de informatie eerst in twee catagorieën:

gevolgen van de teelt voor eigen land en verder in de voedselketen
gevolgen van de teelt voor naburige percelen en derden

1 Inleiding: verschillende catagorieën ggo's
2 Aspecten van ggo voor de teler
- 2.1 Aspecten van ggo in de voedselketen
3 Aspecten van ggo voor naburige percelen
- 3.1 Overige aspecten van ggo voor derden
- 3.2 - N a v i g a t i e -

[edit] Inleiding: verschillende catagorieën ggo's

[edit] herbicide-tolerantie

Herbicide-tolerante ggo gewassen kunnen tijdens de teelt met herbicide worden behandeld om onkruid te doden. Het gewas (de oogst) heeft hier relatief weinig hinder van. Voorbeelden:

RoundUp-Ready (RR) soja (Monsanto): glyfosaat-tolerant
Starlink Mais (Novartis): glufosinaat-tolerant

Interessante aspecten:

Het herbicide vergiftigt de stofwisseling van de plant. Het ggo gewas heeft een extra (reserve) stofwisselingsproces "ingebouwd" gekregen, waardoor het gewas niet ten gronde gaat na bespuiting. Deze extra stofwisseling zorgt wel voor een iets tragere groei van het gewas.
De praktijk is vaak een toename van het bestrijdingsmiddel-gebruik
Herbicide-tolerante ggo's kunnen, in jaren dat men ze niet wil telen, of bij de buren, fungeren als hinderlijk onkruid.
De ggo gewassen worden beschermd door octrooi-recht, waardoor de boer aan veel meer verplichtingen onderhevig is dan met kwekersrecht
RR soja neemt het glyfosaat op in de plant. Als antwoord hierop heeft de EU de residu-norm een factor 200 versoepeld (1996) van 0,1 tot 20 mg per kilo product.

[edit] insecticide-producerend

Het ggo gewas produceert afweerstoffen tegen plaag-insecten.

Voorbeelden:

Bt Mais

Interessante aspecten:

Het Bt gif is ook werkzaam tegen niet-plaag insecten en zelfs de natuurlijke vijanden van plaag-insecten
- In Bt akkers komen minder insecten voor
Plaaginsecten ontwikkelen een aanzienlijke mate van resistentie binnen 4-15 jaar, daarna is de effectiviteit van de Bt vrijwel nihil
- Door verstandig beleid kan men dit proces iets vertragen, maar niet tegenhouden.
Er is discussie opgelaaid over de veiligheid voor mens en vee m.b.t. consumptie van het Bt gif.
Vlak na de ontwikkeling van Bt mais verscheen de maiswortelboorder in Europa, precies op tijd om spaanse boeren enthousiast te krijgen voor dit gewas

[edit] ziekte-resistentie

Men probeert door GM een ggo te verkrijgen dat bestand is tegen bepaalde ziekten.

Grote beloftes doet men aangaande phytophtera-resistentie (aardappelmoeheid). Kritici verwachten echter dat deze schimmel Phytophtera infestans zich in 1 of 2 seizoenen zal aanpassen aan een dergelijke resistentie.

Zie ook: Horizontale veredeling .

[edit] gemeenschappelijk

Er zijn belangrijke verschillen tussen genetische manipulatie en ouderwetse teeltselectie-veredeling:

[edit] Overeenkomsten:

het genoom (het totaal aan erfelijke eigenschappen) wordt gewijzigd
het is mogelijk door kruising giftige of ongezonde (ziekelijke) planten te krijgen

[edit] Verschillen:

bij genetische manipulatie (GM) wordt een gen handmatig ingebracht
- Methode:
  1. ofwel door hechten aan goudkorreltjes en inschieten,
  2. ofwel door te hechten aan virus-elementen, die het DNA "infecteren" met de gewenste eigenschappen
- Het is vrijwel altijd onbekend waar precies het nieuwe gen terecht komt
  - Ook bij gewone teeltselectie-veredeling weet men niet wat er precies gebeurt, maar men mag aannemen dat de natuur allerlei mechanismes heeft om ongewenste effecten tegen te gaan.
- Het is altijd onbekend wat alle neveneffecten van de handmatige invoeging van het nieuwe gen zijn
Bij GM is het gen veelal afkomstig van bacterien, virussen, dieren of soort-vreemde planten
- Bij de Avebe's amylopectine-aardappel is weliswaar een soort-eigen gen gebruikt, edoch dit gen is "achterstevoren" ingevoegd en bovendien met behulp van virus-materiaal
Bij GM ontstaan nakomelingen die onmogelijk door de natuur zouden kunnen zijn voortgebracht; bij teeltselectie-veredeling worden nakomelingen geselecteerd die in principe ook uit de natuur hadden kunnen worden voortgebracht.

[edit] Aspecten van ggo voor de teler

De financiële resultaten kunnen zeer uiteenlopen, van enkele procenten winst tot aanzienlijke verliezen.
- Er zijn een aantal onverwachte misoogsten gerapporteerd.
Het telen van ggo-gewas kan mogelijk de gezondheid van de bodem aantasten.
In een volgend jaar kan de ggo als (moeilijk bestrijdbaar) opschot weer terugkeren.
Een ggo teler heeft extra administratieve verplichtingen, o.a. aanmeldplicht, centraal en richting buren
Via contracten kunnen allerlei extra regels worden opgelegd (voortvloeiend uit het octrooirecht van de eigenaar van het gewas)
Aansprakelijkheid voor schade is niet helder geregeld
mogelijk risico van onlusten

[edit] Aspecten van ggo in de voedselketen

De meeste dierproeven en veiligheidstests gaven geen aanleiding tot zorg. Een aantal proeven daarentegen wel:

De groep van Pusztai rapporteerde orgaanschade aan jonge ratten.
Syngenta rapporteerde dode koeien (eigenlijk rapporteerde Greenpeace dat).
Een Nederlandse scholier rapporteerde verminderde groei alsmede neurotisch gedrag bij jonge muizen.

Conclusies die men kan trekken uit de bekende onderzoeken:

Er zijn soms negatieve gezondheidseffecten, zowel bij nog niet toegelaten ggo's als bij reeds toegelaten ggo's
Deze effecten zijn onverklaard. Men kan geen oorzaak/mechanisme voor de ziekte geven.
Vervolgonderzoek is vrijwel afwezig.
Vooral jonge dieren (mensen?) lijken kwetsbaar.

[edit] Aspecten van ggo voor naburige percelen

Elk product dat ggo bevat moet geëtiketteerd worden als zodanig;

uitgezonderd "hulpstoffen" (aroma's, enzymen e.d.)
tenzij de vervuiling lager is dan 0,9% EN onvoorzien/toevallig OF technisch onvermijdelijk is

Nota bene:

besmetting van naburige percelen is te voorzien, en men kan moeilijk stellen dat dit onvermijdelijk is
de normen zoals voorgesteld door de Commissie Van Dijk zijn niet toereikend om verspreiding van ggo's tegen te gaan

[edit] Overige aspecten van ggo voor derden

Hierboven is reeds vermeld dat sommige ggo's (welke is niet bekend) schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid, vooral voor jonge kinderen wellicht.

Als gevolg van de publieke controverse over ggo voedsel zijn supermarkten huiverig voor verkoop van ggo houdende producten. Er zijn (2004) nog maar 15 producten die (openlijk) ggo's bevatten in de supermarkt.
Ggo's in de Nederlands landbouw zouden de exportmarkt kunnen verslechteren
- Japan is zeer sceptisch over ggo voedsel.

[edit] - N a v i g a t i e -

Deze pagina is onderdeel van de website: www.platformgentechnologie.nl ; korte URL: www.nlpg.nl/to?p=NPG%3B_Vanuit_de_boer_bekeken
Het NPG verschaft info over genetische manipulatie en probeert des-info en mythes te onthullen.